Artykuł popularnonaukowy

Artykuły, operujące ściśle naukowym językiem, mogą sprawiać trudności w odbiorze, zwłaszcza wśród osób, które nie mają dostatecznej wiedzy na temat omawianej dziedziny. Chcąc przybliżyć aktualny stan wiedzy, nie epatując jednocześnie nadmiernie fachowym słownictwem, piszemy artykuł popularnonaukowy. Najczęściej tego typu teksty mają na celu pokazanie, że nauka nie jest skomplikowana, a jej poznanie może być dane każdemu. W ten sposób można pisać o najnowszych odkryciach medycznych, o nowoczesnych programach komputerowych, czy problemach socjologicznych. Wyniki badań prezentowane są w sposób uproszczony, nie należy używać zbyt dużej ilości słownictwa fachowego. Przede wszystkim artykuł nie może być hermetyczny, powinien być dostosowany do zdolności percepcyjnych przeciętnego odbiorcy. Styl może być zatem bardziej zindywidualizowany, niż w przypadku artykułu naukowego. Słownictwo abstrakcyjne i struktury syntaktyczne są ograniczone. Celem artykułu jest informowanie i edukowanie odbiorcy. Autorami artykułów publicystycznych są ludzie, którzy kształtują opinię publiczną. Porusza zagadnienia związane z kulturą, polityką i społeczeństwem. Celem artykułu publicystycznego jest wyrażenie subiektywnych sądów, poprzez tendencyjne oświetlenie faktów i zdarzeń. Stosowane przez autora środki językowe powinny być zrozumiałe przez masowego odbiorcę, z jednej strony używa słów specjalistycznych, charakterystycznych dla danej dziedziny, a drugiej strony używa środków stylistycznych, takich jak epitety, metafory, czy porównania. Wolno nawet stosować związki idiomatyczne, wyrazy nacechowane emocjonalnie i szablony językowe. Dowolność jest duża, jednak nie należy używać wyrażeń potocznych, pochodzących z ustnej odmiany języka. Autor pragnie wywołać u odbiorcy określoną reakcję, dlatego używa efektownych słów, pochodzących z obcych języków oraz frazeologii zaczerpniętej z różnych dziedzin życia. Niestety, często pojawiają się spłycone eufemizmy i hiperbole. Składnia jest urozmaicona, jednak dominują konstrukcje proste i przejrzyste. Zadaniem artykułu jest nie tylko przedstawienie poglądów autora, ale także odwołanie się do poglądów innego autora. Taki artykuł jest najczęściej odmianą artykułu publicystycznego, przyjmuje zatem formę dosyć swobodną, styl musi być zindywidualizowany, słownictwo przesycone jest wyrazami nacechowanymi emocjonalnie. Celem jest zdecydowanie krytyczne podejście do wypowiedzi innej osoby. Jednak tekst taki musi zostać napisany na odpowiednim poziomie, autor powinien skupić się na zagadnieniach merytorycznych, a nie na atakach personalnych. Słownictwo nie może pochodzić z potocznej odmiany języka, obrażanie przeciwnika nie może mieć miejsca. Dowodzenie swoim sądów powinno opierać się na rzetelnych przesłankach, należy bezwzględnie unikać domniemywania, podejrzewania oraz bezpodstawnego oskarżania. Argumenty, obalające tezę konkurenta, muszą być uhierarchizowane, aby zachować jasny i przejrzysty układ tekstu. Tego typu artykuły pojawiają się niejednokrotnie na łamach prasy specjalistycznej i fachowej.